Łączna długość murów getta w Warszawie wynosiła w 1940 roku około 18 kilometrów. Do dziś zachowały się niektóre fragmenty. Jest ich obecnie jedenaście. Jednym z nich jest nieduża ściana kamienicy przy ul. Złotej 62 na tyłach CXIX Liceum Ogólnokształcące im. Jacka Kuronia, które można poznać po tym, że od ulicy zdobią je dwa murale z podobiznami opozycjonisty. Miejsce jest uczęszczane przez wycieczki z Izraela, jest to dla nich miejsce obowiązkowe. Trzeba wejść przy Złotej w bramę w niskich pawilonach, mijając przy wejściu po lewej stronie nieduży sklepik z towarami z Bliskiego Wschodu. Na podwórku od razu widać tablicę, która wskazuje drogę do miejsca pamięci.
Do muru warszawskiego getta
Idziemy prosto przez przejście w oficynie, dochodząc do końca podwórza i skręcamy w prawo. Za śmietnikiem jest ceglany mur warszawskiego getta zaopatrzony w tabliczki, informujące o tym, że było tutaj getto. Budynek, do którego należy mur jest przedwojenny. Są tutaj dwie tabliczki w miejscach po usuniętych cegłach. Jedna mówi, że kawałek ściany jest w Muzeum Historii Holocaustu Yad Vashem w Jerozolimie w Izraelu.
Druga tabliczka głosi, że kolejną zawieziono do Muzeum Holokaustu w Australii. Następna miała trafić do muzeum w Houston w Teksasie w USA. Tablicę pamiątkową w tym miejscu odsłaniał osobiście prezydent Izraela Chaim Herzog podczas oficjalnej wizyty w Polsce 26 maja 1992 troku. Znajdziemy tutaj także tablicę, na której jest mapa getta warszawskiego.
Tragedia warszawskiego getta
Getto warszawskie zostało utworzone przez Niemców 2 października 1940 roku, a zamknięte za murami i bramami 16 listopada. W kwietniu 1941 roku mieszkało tam około 450 tys. osób pochodzenia żydowskiego. Od 22 lipca do 21 września 1942 roku Niemcy przeprowadzili akcję wysiedleńczą, w czasie której wywieźli około 75 proc. mieszkańców getta do obozu zagłady w Treblince. W sierpniu 1942 roku po włączeniu południowej części do "aryjskiej części" stolicy pozostała tylko część północna getta, w której zamieszkiwało około 60 tys. obywateli.W maju 1943 roku po powstaniu w getcie zostało ono całkowicie zlikwidowane, a pozostali przy życiu Żydzi zostali wywiezieni do obozu w Treblince i innych obozów w dystrykcie lubelskim, gdzie ich zgładzono. Łącznie zginęło około 400 tys. mieszkańców getta warszawskiego z czego około 300 tys. poniosło śmierć w Treblince, a część w trakcie akcji "Erntefest" przeprowadzonej w obozach w dystrykcie lubelskim w listopadzie 1943 roku. Budynki getta w stolicy zostały wyburzone na rozkaz Niemców.
Powstanie w getcie warszawskim - najważniejsze fakty, przebieg i znaczenie
Powstanie w getcie warszawskim było pierwszym wielkim powstaniem przeciwko niemieckiemu okupantowi w Europie podczas drugiej wojny światowej. Wybuchło 19 kwietnia 1943 roku, gdy Niemcy przystąpili do ostatecznej likwidacji getta. Do walki stanęło około tysiąca słabo uzbrojonych bojowników z Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) pod dowództwem Mordechaja Anielewicza oraz Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW). Ich szanse na zwycięstwo były praktycznie zerowe, jednak zdecydowali się na zbrojny opór wobec przeważających sił niemieckich. Powstanie od początku miało charakter symboliczny - było dramatycznym sprzeciwem wobec zagłady i walką o zachowanie godności w obliczu nieuchronnej śmierci. Był to również pierwszy tak znaczący zbrojny opór ludności żydowskiej przeciwko Niemcom, który stał się symbolem odwagi i determinacji mimo całkowitej dysproporcji sił.
Walki trwały do 16 maja 1943 roku. Niemcy systematycznie niszczyli getto w Warszawie, podpalając kolejne budynki i zmuszając ukrywających się ludzi do opuszczania schronów. Symbolicznym zakończeniem powstania było wysadzenie tego dnia Wielkiej Synagogi na Tłomackiem, co uznano za ostateczny akt likwidacji żydowskiej dzielnicy Warszawy. Według raportu niemieckiego dowódcy Jürgena Stroopa podczas likwidacji getta ponad 56 tysięcy Żydów zostało zamordowanych lub wywiezionych do obozów zagłady. Wojnę przeżyło jedynie kilkudziesięciu powstańców, a łączna liczba ocalałych mieszkańców getta wyniosła najwyżej kilka tysięcy osób. Dziś jednym z najważniejszych symboli pamięci o tych wydarzeniach jest żółty żonkil, nawiązujący do corocznej akcji społeczno-edukacyjnej organizowanej przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Każdego roku 19 kwietnia tysiące osób przypina papierowy żonkil jako znak pamięci o ofiarach i bohaterach powstania oraz wyraz sprzeciwu wobec nienawiści i wykluczenia.
Mur getta na Złotej. Jak dojechać?
Gdzie jest fragment murów getta warszawskiego? Pawilony, za którymi znajduje się podwórko z murem getta warszawskiego znajdują się na ul. Złotej na wysokości galerii handlowej Złote Tarasy. To także bardzo niedaleko od Dworca Centralnego.
W okolicy numeru 62 na ul. Złotej jest gdzie wygodnie zaparkować. Szukajmy bramy pod numerem 62, po północnej stronie ul Zotej, by dojść do zabytkowej ściany getta warszawskiego. W razie problemów z dotarciem można kliknąć w Mapy Google.
Zdjęcia z wycieczki do zabytkowego muru byłego getta w Warszawie.
Graffiti w oficynie w pobliżu fragmentu muru getta.
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
Znasz? Skomentuj!